Những hàm Excel cơ bản dân văn phòng nên biết

Phần lớn việc trong bảng tính văn phòng xoay quanh một nhóm hàm nhỏ. Học đúng nhóm đó là đủ bỏ được thói quen cộng tay và dò mắt từng dòng. Chỉ vài hàm thôi.

Bài này xếp hàm theo loại việc bạn gặp, không theo bảng chữ cái. Mọi ví dụ đều là giả định, bạn thay tên cột bằng bảng của mình.

Cộng, trung bình và đếm

Đây là nhóm dùng nhiều nhất. Bạn gõ dấu bằng, tên hàm, rồi chọn vùng dữ liệu.

  • SUM cộng cả vùng. Ví dụ =SUM(B:B) cộng toàn bộ cột B.
  • AVERAGE tính trung bình của vùng đó.
  • MAX và MIN trả về giá trị lớn nhất và nhỏ nhất.
  • COUNT đếm số ô chứa số. COUNTA đếm mọi ô không trống, kể cả ô chứa chữ.

Hai hàm đếm hay bị nhầm. Muốn biết có bao nhiêu dòng đã nhập tên khách hàng thì dùng COUNTA, vì tên là chữ chứ không phải số.

Nhóm hàm này giúp bạn bỏ máy tính bấm tay. Dữ liệu đổi thì kết quả tự đổi theo.

Hàm IF để bảng tự đưa ra kết luận

IF kiểm tra một điều kiện rồi trả về một trong hai kết quả. Cú pháp gồm ba phần: điều kiện, kết quả nếu đúng, kết quả nếu sai.

Giả sử cột D ghi trạng thái hồ sơ. Bạn muốn cột bên cạnh hiện chữ Xong khi hồ sơ đã đạt và hiện Còn việc khi chưa đạt. Công thức viết ở dòng đầu tiên có dạng sau.

=IF(D dòng đầu = “Đạt”, “Xong”, “Còn việc”)

Rồi kéo công thức xuống hết cột. Đơn giản vậy thôi.

Khi cần xét nhiều mức, bạn lồng IF vào trong IF. Đừng lồng quá sâu. Công thức dài thì người khác mở file ra sẽ không đọc nổi, và chính bạn cũng quên sau vài tuần.

Cộng và đếm theo điều kiện

Bảng thật thường lẫn nhiều nhóm. Bạn không muốn cộng tất cả, chỉ muốn cộng phần thuộc một nhóm.

  • SUMIF cộng các ô thỏa một điều kiện. Ví dụ cộng doanh số của riêng một nhân viên.
  • COUNTIF đếm các ô thỏa điều kiện. Ví dụ đếm bao nhiêu đơn đang ở trạng thái chờ giao.
  • SUMIFS và COUNTIFS cho phép đặt nhiều điều kiện cùng lúc.

Cú pháp SUMIF gồm ba phần: vùng chứa điều kiện, điều kiện cần khớp, vùng cần cộng. Nhớ thứ tự này là dùng được.

Báo cáo tổng hợp theo nhóm gần như luôn dựa vào hai hàm này. Làm quen sớm sẽ đỡ phải lọc rồi chép số bằng tay.

Tra cứu dữ liệu giữa hai bảng

Tình huống quen thuộc: bạn có bảng đơn hàng chỉ ghi mã sản phẩm, và một bảng khác ghi mã kèm tên sản phẩm. Bạn cần điền tên vào bảng đơn hàng.

Hàm XLOOKUP làm đúng việc này. Bạn đưa vào giá trị cần tìm, cột để tìm, và cột để lấy kết quả về. Ví dụ =XLOOKUP(A dòng đầu, cột mã bên bảng kia, cột tên bên bảng kia).

Bản Excel cũ chưa có XLOOKUP. Khi đó dùng VLOOKUP, hàm cùng mục đích nhưng bắt buộc cột tìm nằm bên trái cột lấy về. Hàm này còn đòi thêm một con số chỉ vị trí cột, dễ đếm sai.

Nếu máy bạn có XLOOKUP thì nên ưu tiên. Công thức gọn hơn, ít lỗi hơn.

Làm sạch chữ trong bảng

Dữ liệu nhập tay hay bị thừa khoảng trắng hoặc dính nhiều ô vào một. Nhóm hàm chữ sửa những việc đó.

  • TRIM xóa khoảng trắng thừa ở đầu, cuối và giữa chữ. Rất hợp khi dữ liệu dán từ email hoặc phần mềm khác.
  • LEFT và RIGHT cắt một đoạn chữ từ bên trái hoặc bên phải. Chúng tiện để tách mã vùng khỏi mã nhân viên.
  • CONCAT và TEXTJOIN nối nhiều ô thành một. Ví dụ nối họ và tên thành họ tên đầy đủ.
  • UPPER, LOWER và PROPER đổi kiểu chữ hoa thường.

Một lỗi kinh điển: hai ô nhìn giống hệt nhau nhưng hàm tra cứu báo không khớp. Nguyên nhân thường là khoảng trắng ẩn. Chạy TRIM trước là xong.

Hàm về ngày

Hàm TODAY trả về ngày hôm nay và tự cập nhật mỗi lần mở file. Ghép với phép trừ, bạn tính được số ngày còn lại đến hạn nộp hồ sơ.

Hàm DATEDIF tính khoảng cách giữa hai ngày theo ngày, tháng hoặc năm. Nó hợp để tính thâm niên hay thời gian hợp đồng đã chạy.

Ngày trong Excel thực chất là con số. Vì vậy bạn cộng trừ ngày như cộng trừ số bình thường.

Ba lỗi hay gặp khi dùng hàm

Thứ nhất, số bị lưu dạng chữ. Ô hiện số nhưng SUM bỏ qua nó, thường kèm một tam giác xanh nhỏ ở góc ô. Hãy chuyển ô đó về dạng số.

Thứ hai, kéo công thức xuống mà vùng tham chiếu trượt theo. Muốn giữ cố định một ô hoặc một vùng, bạn thêm dấu đô la trước tên cột và tên dòng. Cách này gọi là tham chiếu tuyệt đối.

Thứ ba, dấu ngăn cách tham số. Tùy cài đặt vùng của máy, Excel dùng dấu phẩy hoặc dấu chấm phẩy giữa các phần của công thức. Công thức chép từ nơi khác mà báo lỗi thì thử đổi dấu này trước.

Đọc kỹ thông báo lỗi giúp bạn sửa nhanh hơn đoán mò. Mỗi mã lỗi bắt đầu bằng dấu thăng đều gợi ý một nguyên nhân riêng.

Nên học theo thứ tự nào

Nếu mới bắt đầu, hãy đi từ SUM, AVERAGE và COUNTA. Sau đó học IF. Rồi mới đến SUMIF, COUNTIF và nhóm tra cứu.

Cách học hiệu quả là lấy một bảng thật trong công việc của bạn và làm lại bằng hàm. Một bảng chấm công, một danh sách khách hàng hay một báo cáo doanh số đều được. Học trên dữ liệu quen thuộc thì bạn nhớ lâu hơn.

Mỗi lần thấy mình đang cộng tay hoặc sao chép từng ô, hãy dừng lại và tự hỏi có hàm nào làm thay không. Gần như lúc nào cũng có.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *