Không có một mức lương cố định nào để cứ vượt qua là phải đóng thuế. Thuế thu nhập cá nhân chỉ đánh vào phần còn dư sau khi trừ một số khoản. Dư bằng không hoặc âm thì không phải nộp.
Mức trừ cụ thể do nhà nước quy định và có thể điều chỉnh theo thời gian. Vì thế bài này giải thích cách tính. Con số hiện hành bạn nên tra trên thông báo của cơ quan thuế hoặc hỏi bộ phận kế toán.
Thuế tính trên phần thu nhập còn lại sau khi trừ
Bảng lương ghi tổng thu nhập gồm lương cơ bản, phụ cấp, thưởng và vài khoản khác. Không phải khoản nào cũng chịu thuế. Tiền ăn giữa ca trong mức quy định hay công tác phí theo chế độ thường không bị tính. Phần vượt mức quy định thì bị tính vào.
Thu nhập tính thuế bằng thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản giảm trừ.
Chỉ phần còn lại này mới đem áp vào biểu thuế lũy tiến từng phần. Biểu thuế chia thu nhập thành nhiều khung, mỗi khung một tỷ lệ riêng. Tỷ lệ cao chỉ áp cho phần vượt sang khung đó, không áp lên cả khoản. Lương tăng một chút không có nghĩa là toàn bộ lương bị đánh thuế nặng hơn.
Những khoản được trừ trước khi tính
Có bốn nhóm khoản trừ bạn nên nắm.
- Giảm trừ cho bản thân. Đây là khoản trừ cố định mỗi tháng cho người nộp thuế.
- Giảm trừ cho người phụ thuộc như con nhỏ hoặc cha mẹ không còn khả năng lao động, với điều kiện đã đăng ký.
- Phần bảo hiểm bắt buộc do người lao động đóng, gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.
- Khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học đúng quy định, và quỹ hưu trí tự nguyện trong mức cho phép.
Chỗ hay sót nhất là người phụ thuộc. Có con mà chưa đăng ký với cơ quan thuế thì khoản trừ không được tính. Chưa đăng ký người phụ thuộc là chưa được giảm trừ, dù hoàn cảnh gia đình có thật.
Ký hợp đồng hay không, cách khấu trừ khác nhau
Người có hợp đồng lao động dài hạn bị công ty khấu trừ tạm tính hằng tháng theo biểu lũy tiến. Cuối năm có bước quyết toán để tính lại cho đúng. Tháng nào thu nhập tính thuế bằng không thì tháng đó không có thuế.
Người làm hợp đồng ngắn hạn hoặc không ký hợp đồng thì khác. Bên trả tiền thường khấu trừ ngay theo một tỷ lệ cố định khi mỗi lần chi trả đạt mức quy định. Họ không chờ đến cuối năm.
Nếu tổng thu nhập cả năm của bạn thực tế chưa tới mức phải nộp, quy định hiện hành có cơ chế làm giấy cam kết để không bị khấu trừ. Điều kiện và biểu mẫu thì hỏi nơi trả thu nhập.
Làm ở nhiều nơi cùng lúc
Có hai nơi trả lương thì khoản giảm trừ cho bản thân thường chỉ tính ở một nơi. Nơi còn lại khấu trừ nặng tay hơn. Cuối năm bạn cộng thu nhập hai nơi lại và tự quyết toán với cơ quan thuế.
Đừng để việc này trôi. Quên quyết toán có thể kéo theo truy thu và phạt chậm nộp.
Quyết toán và hoàn thuế cuối năm
Quyết toán là lúc cộng cả năm lại và so với số đã bị khấu trừ. Khấu trừ thiếu thì phải nộp thêm. Khấu trừ thừa thì bạn được hoàn hoặc trừ vào kỳ sau.
Hãy xin chứng từ khấu trừ từ nơi trả thu nhập và giữ cẩn thận. Không có chứng từ thì rất khó chứng minh mình đã nộp thuế khi cần hoàn.
Cách tự kiểm tra phiếu lương
- Tìm dòng tổng thu nhập chịu thuế trên phiếu lương, không nhìn dòng lương thực nhận.
- Trừ phần bảo hiểm bắt buộc bạn đã đóng.
- Trừ giảm trừ cho bản thân và cho từng người phụ thuộc đã đăng ký.
- So kết quả với dòng thu nhập tính thuế mà công ty ghi. Lệch thì hỏi kế toán.
- Tra biểu thuế hiện hành trên trang của cơ quan thuế để biết phần còn lại rơi vào khung nào.
Xét một ví dụ giả định. Sau khi trừ bảo hiểm và giảm trừ, phần còn lại của bạn bằng không hoặc âm. Khi đó thuế của tháng ấy bằng không, dù lương nhìn bề ngoài khá cao.
Muốn biết mình có phải đóng thuế không, hãy hỏi kế toán một câu: thu nhập tính thuế tháng này của tôi là bao nhiêu? Con số đó mới là câu trả lời.