Mở bảng chấm công, thấy ô phép còn lại hiện một con số mà bạn không chắc đúng hay sai. Tình huống này gặp ở rất nhiều công ty.
Muốn tự kiểm tra, bạn chỉ cần một công thức và vài dữ kiện nằm sẵn trong hợp đồng. Bài này đi qua từng bước.
Công thức gốc chỉ nằm trong một dòng
Phép còn lại bằng phép được hưởng trong năm, cộng phép chuyển từ kỳ trước nếu công ty cho phép, rồi trừ phép đã nghỉ.
Phép còn lại luôn là hiệu của phần được hưởng và phần đã dùng. Mọi rắc rối đều nằm ở chỗ xác định đúng hai phần đó.
Số phép được hưởng gồm ba nguồn. Thứ nhất là số ngày cơ bản ghi trong hợp đồng hoặc nội quy. Thứ hai là ngày cộng thêm theo thâm niên, nếu quy định áp dụng cho vị trí của bạn. Thứ ba là phần chuyển sang từ năm trước, nếu công ty có chính sách này.
Các bước tính theo thứ tự
- Lấy số ngày phép cả năm trong hợp đồng lao động hoặc nội quy.
- Cộng ngày phép thêm theo thâm niên nếu có.
- Nếu bạn vào làm giữa năm, đổi sang số ngày theo tỷ lệ tháng làm việc (xem mục tiếp theo).
- Cộng phần phép được chuyển từ kỳ trước, nếu quy chế cho chuyển.
- Trừ tổng số ngày phép bạn đã nghỉ.
Làm đúng thứ tự này thì kết quả hiếm khi lệch.
Vào làm giữa năm thì tính theo tháng
Người mới vào không được hưởng trọn số phép của cả năm. Cách tính thông dụng là lấy số phép cả năm, chia cho số tháng trong năm, rồi nhân với số tháng bạn đã làm.
Một ví dụ giả định để dễ hình dung. Hợp đồng cho P ngày phép một năm, bạn làm được T tháng. Phép được hưởng đến thời điểm đó là P chia cho số tháng trong năm, nhân với T. Bạn thay P và T bằng số thật của mình.
Tháng lẻ là chỗ hay cãi nhau. Có nơi làm tròn lên, có nơi làm tròn xuống, có nơi chỉ tính những tháng làm đủ. Cách làm tròn phải đọc trong văn bản nội bộ, đừng tự đoán.
Những ngày nghỉ không bị trừ vào phép
Nghỉ lễ và nghỉ Tết theo luật là ngày nghỉ có lương riêng. Chúng không nằm trong quỹ phép năm của bạn.
Nghỉ việc riêng có lương theo quy định cũng thường đi một đường khác. Ví dụ cưới xin hoặc tang lễ. Bạn nên đối chiếu với Bộ luật Lao động hiện hành để chắc chắn từng trường hợp.
Ngược lại, ngày nghỉ bạn tự xin và được duyệt là phép năm thì bị trừ. Xin nghỉ nửa ngày thì trừ nửa ngày, miễn công ty ghi nhận đơn vị đó.
Nghỉ không lương kéo dài hoặc nghỉ ốm dài có thể ảnh hưởng đến thời gian được tính phép. Trường hợp này cách tính khác nhau theo từng công ty, nên hỏi bộ phận nhân sự bằng văn bản.
Phép còn dư cuối năm
Hết năm mà vẫn dư phép thì có ba khả năng. Phép được chuyển sang năm sau. Phép được quy đổi thành tiền. Hoặc phép hết hạn và mất.
Công ty nào theo hướng nào thì ghi trong quy chế. Nếu quy chế im lặng, hãy hỏi trước khi cuối năm đến. Hỏi sớm luôn rẻ hơn tiếc ngày phép đã mất.
Khi cho phép dồn phép, nhiều nơi đặt thêm hạn dùng cho phần chuyển sang. Ví dụ phải nghỉ hết trong quý đầu năm kế tiếp. Chi tiết thế này chỉ có trong nội quy.
Khi nghỉ việc, phép chưa nghỉ được tính thành tiền
Người lao động nghỉ việc mà chưa dùng hết phép thì được công ty thanh toán tiền cho số ngày đó. Công thức gọn như sau.
Tiền phép còn lại = số ngày phép còn lại nhân với tiền lương một ngày làm việc.
Tiền lương một ngày thường lấy lương tháng chia cho số ngày làm việc chuẩn mà công ty áp dụng. Mỗi nơi quy ước số chia hơi khác nhau, nên bạn xin bảng tính để đối chiếu.
Trước khi ký biên bản bàn giao, hãy kiểm lại số ngày phép cùng bộ phận nhân sự. Sai một ngày ở khâu này là mất tiền thật.
Tự lập bảng theo dõi để khỏi phụ thuộc ai
Một bảng tính đơn giản là đủ. Mỗi dòng ứng với một đợt nghỉ, gồm các cột sau.
- Ngày bắt đầu và ngày kết thúc đợt nghỉ.
- Số ngày nghỉ, ghi cả nửa ngày nếu có.
- Loại nghỉ: phép năm, nghỉ lễ, việc riêng, không lương.
- Số phép còn lại sau đợt nghỉ đó.
Cột cuối dùng công thức trừ liên tiếp từ số phép được hưởng. Chỉ những dòng loại phép năm mới trừ.
Làm vậy, khi hệ thống chấm công báo một con số lạ, bạn có sẵn bản đối chiếu. Hai bên lệch nhau thì gửi bảng của bạn cho bộ phận nhân sự và hỏi từng dòng.
Ba chỗ hay tính sai
Chỗ đầu tiên là trừ nhầm ngày lễ vào phép. Chỗ thứ hai là quên cộng phần chuyển từ kỳ trước. Chỗ thứ ba là dùng số phép cả năm cho người vào làm giữa năm.
Rà ba chỗ này trước, phần lớn chênh lệch sẽ tự lộ ra.
Việc còn lại là mở hợp đồng của bạn ra và gạch chân dòng ghi số ngày phép.